o-doi-nhu-mot-nha-tho-dong-phuong-1

Ở đời như một nhà thơ Đông phương

Nguyễn Bắc Sơn, trong Chiến tranh Việt Nam và tôi (Đồng Dao xuất bản, Saigon, 1972), viết:

Người đó chú trọng vào sự “đối trọng” trong nhan đề Chiến tranh Việt Nam và tôi, hẳn vì một điều gì rất liên quan đến Cioran’s The World and I trong On the heights of despair.

Bài thơ trên này, Những năm tâm hồn còn trữ tình điên mê vì thi ca triết học, có lẽ đã phác thảo những ngày tháng mà Nguyễn Bắc Sơn bị câu thúc bởi câu hỏi “con người sinh ra để làm gì” để rồi quyết định nghỉ học vì không một vị giáo sư nào trả lời được cho ông thỏa mãn câu hỏi đó.

Nhưng mà vì sao lại phải đi tìm câu trả lời cho câu hỏi đó? Nguyễn Bắc Sơn đáp: “để sống yên tâm”. Phải chăng, hơn mọi con đường giáo khoa hay tranh luận để tìm về triết học, con đường của suy nghĩ trong lúc sống mới là con đường chân thành và chững chạc nhất?

Nhưng rồi, vì sao sau đó Nguyễn Bắc Sơn không còn “điên mê vì thi ca triết học nữa”? Phải chăng vì ông đã thấy zen và chấp nhận sống ở đời như một nhà thơ Đông phương? Nhưng một nhà thơ Đông phương thì khác một nhà thơ Tây phương thế nào?

Điều này có liên quan thế nào với nhận định cho rằng, Schopenhauer giống như một người phương Đông lạc giữa thế giới triết học phương Tây?

Nguyễn Bắc Sơn viết:

Hãy đuổi hết ra cõi đời mình những kẻ
Tưởng rằng mình là những đấng thần linh
Buổi chiều kia ta thấy mình bé nhỏ
Thèm vô cùng bóng mát khóm cây xanh

Và Hồ Hữu Tường thì kể Phan Văn Trường chê tất cả triết gia Tây phương, kể cả Marx:

Bọn nó vì tự cao ám thị mà chẳng chịu ngó đến văn hóa Đông phương, thành chui rút vào tháp ngà, không có một cái nhìn thống quan. Riêng có anh chàng Schopenhauer khiêm tốn, đọc sách Phật, nên tác phẩm của y đọc dễ chịu hơn.

Không biết là, Nguyễn Bắc Sơn khi yên vị làm một nhà thơ Đông phương, ông đã yên tâm sống hơn chăng?