pham-gia-cua-nghe-ban-dam

phẩm giá của nghề bán dâm

Năm 19 tuổi, tôi lần đầu chấp nhận bị hiếp để kiếm tiền. Một cái máy quay ghi lại toàn bộ cảnh tôi bị trói và bị nhét vào hậu môn một cái dương vật giả. Sau vụ đó, tôi được trả $300. Đó là một trải nghiệm khá thú vị.

Rồi dương vật giả được thay bằng dương vật thật. Rồi thay vì bị đâm, tôi đã được dùng cây hàng của mình để đâm người khác mà kiếm ra tiền. Dù vậy, khoản kiếm được vẫn dưới mức sàn của thị trường.

21 tuổi, tôi vào học ngành sản xuất phim ở đại học Nam California. Khi ấy, đóng phim khiêu dâm hiển nhiên là một lựa chọn không tồi cho một công việc bán thời gian. Tôi ký một hợp đồng với một hãng phim với mức lương $600/cảnh phim. Sáu cảnh một tháng. Mỗi cảnh quay trong khoảng từ hai đến sáu tiếng. Thể loại phim gonzo chi phí thấp vào thời kì cuối của bong bóng phim porn trực tuyến. Đó quả là công việc dễ dàng nhất mà tôi từng có.

Tuy vậy, mức lương tôi lúc này vẫn thấp. Những đồng nghiệp của tôi có người kiếm đến $30,000/tháng. Nhưng họ làm full-time. Còn tôi chỉ cần kiếm một khoản để trả chi phí sinh hoạt mà thôi.

Mà sao cũng được, vì công việc này rất tuyệt.

Và rồi sau khi tốt nghiệp đại học, tôi đã có một quyết định nghề nghiệp khá sốc: tiếp tục đóng porn.


Nếu như ngày đó theo đuổi con đường làm trợ lý sản xuất phim, sau đó trở thành một nhà sản xuất phim hạng B, để rồi dừng chân ở một công việc “đàng hoàng, tử tế” chán ngắt nào đó, tôi chắc đã không có những trải nghiệm khác thường của việc làm một diễn viên khiêu dâm full-time trước khi ngành này bị sụp đổ hoàn toàn.

“Bạn hẳn đã nghe về website PornHub[dot]com đúng không? Nó thuộc quyền sở hữu của tập đoàn quốc tế có tên là MindGeek. Trước đây, khi còn có tên là Manwin, tập đoàn này đã phát triển một chiến lược: biến thị trường phim đen từ chỗ trả phí sang miễn phí bằng những trang web đăng phim lậu. Nhân viên của họ được trả tiền để chuyển đổi và đăng tải dữ liệu từ DVDs lên mạng. Bọn họ làm nhanh tới mức các hãng phim porn còn không kịp báo cáo vi phạm bản quyền. Chính một tay MindGeek đã làm sụp đổ toàn bộ mô hình trả phí để xem phim, tương tự như cách mà Napster giết chết ngành công nghiệp âm nhạc vậy. Khác mỗi chỗ nếu Napster sau phi vụ đó biến mất hoàn toàn, thì MindGeek càng lấn tới, mua lại toàn bộ những hãng phim khiêu dâm bị phá sản và trở nên độc quyền trong sản xuất/phân phối. Ngày nay, những trang như Brazzers, Elegant Angel, Men[dot]com, PornHub đều là của MindGeek”

Nhưng không, tôi đã quyết định kiếm tiền bằng cách làm tình. Và trong thời gian rảnh, tôi than phiền về những thực trạng của ngành.

Tôi than phiền về việc mình đã bỏ lỡ cái kỷ nguyên vàng của ngành công nghiệp khiêu dâm (cái thời mà một diễn viên được trả mức lương sáu chữ số). Về việc nhà nước bắt đầu thắt chặt quy định về an toàn tình dục trong các cảnh phim (như phải mang bao cao su, việc này làm giảm doanh thu của phim). Về sự hồi sinh của chủ nghĩa nữ quyền chống khiêu dâm cả trong truyền thông lẫn trong không gian học thuật. Về những luân lý đạo đức chống khiêu dâm của phe chính trị cánh hữu. Về số lượng thuốc cường dương mà tôi phải uống hoặc tiêm vào dương vật của mình để hành nghề.
Người ta trả $500-$700/ngày để tôi có thể gắn cây hàng của mình vào ai đó.

Ngay cả trong những cảnh quay tệ nhất, con số mà tôi được trả cũng tùy vào cách mà tôi thể hiện. Có một mối liên hệ trực tiếp giữa sự lưu thông của tiền bạc và sự lưu thông của endorphins/serotonin/phenylethylamine trong máu của mình. Từ ngoài nhìn vào, công việc của tôi thật đáng mơ ước, kể cả khi nó không thực sự là vậy.

Bằng những vận động ủng hộ khiêu dâm, tôi đã góp phần bình thường hóa một ngành nghề vốn dĩ chịu nhiều thành kiến. Và hơn hết, chính những gì mà MindGeek làm cũng đã thay đổi cách nghĩ của thế giới về ngành phim khiêu dâm, biến nó trở nên bớt nhạy cảm và hợp lệ. Và tôi chỉ là một kẻ trong đám thắng trận tận hưởng cái dặc quyền của một kẻ làm tình để làm tiền.

Những cô gái chỉ vừa qua 18 bắt đầu xếp hàng để đóng phim. Họ thoải mái với cái cơ thể không mấy hấp dẫn của mình và tự tin tuyên bố rằng đóng porn là một đam mê từ trong máu. Họ chấp nhận những mức chi trả bèo đến đáng xấu hổ, thậm chí làm việc gần như cho không. Họ không quan trọng chuyện sự nghiệp của mình chỉ dài hơn một tháng, hay chuyện vừa tự tay khép lại rất nhiều cánh cửa nghề nghiệp khác của mình, hay chuyện tự hủy hoại mối quan hệ gia đình đang có. Bởi vì với họ, việc này trở thành một tuyên ngôn chính trị nào đó.


Rồi tôi cũng ngừng đóng porn, dù không muốn.

Tôi đã vất vả gầy dựng cho mình một vị trí khá ổn định trong nghề, để rồi cuối cùng phải nhập viện vì chứng cương cứng kéo dài. Đây là hậu quả của việc lạm dụng thuốc cường dương. Tôi đã nghiện Cialis, đã dùng quá liều và khiến cho dương vật của mình cương cứng hơn 12 giờ liền. Người ta phải dùng một cây kim to khủng hoảng để làm chảy máu dương vật của tôi.
Để tránh liệt dương, tôi phải ngừng dùng thuốc. Nhưng không có thuốc, tôi làm việc rất thảm hại. Và đồng nghĩa với việc tôi phải ngừng đóng porn luôn.

Sau đó, tôi bước vào một giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng mà không có dấu hiệu cải thiện. Tôi chỉ tìm được những công việc sản xuất bậc thấp trong ngành giải trí người lớn. Tôi làm full-time công việc quay phim, hậu kỳ và quản trị nội dung cho các diễn viên khiêu dâm nam nổi tiếng thế giới.


Tôi có thể nói một cách chắc chắn – sau khi đóng hàng trăm giờ phim một cách không hứng thú gì – là porn đã trở nên nhàm chán.

Sex thực sự là một thứ rất đơn giản. Bất cứ một thằng nhóc nào chỉ hơn tuổi 12 một chút cũng có thể nghĩ ra đủ loại ý tưởng để một cây hàng có thể lấp đầy một cái lỗ thịt. Phim khiêu dâm cũng khá giống nhạc pop ở chỗ nó đa dạng và vô nghĩa. Có lẽ chính những sự tầm thường của phim ảnh cùng với sự sụp đổ tài chính trên diện rộng của ngành đã làm tiêu biến vĩnh viễn những động lực tư bản cho cái mới hay cái tốt.

Sự đi xuống trong nghề nghiệp đã tước đoạt những kiêu hãnh của tôi. Tôi trôi nổi giữa hệ thống làm công ăn lương ở văn phòng của giai cấp trung lưu Mỹ. Và cũng như họ, tôi bắt đầu dự phần vào các nghi thức tự căm ghét chính mình.

Không có một cuộc đấu tranh thể xác nào, một động lực chính trị nào để tôi dự phần vào. Những thứ duy nhất mà tôi phải vật lộn chỉ là hội chứng ống cổ tay (carpal tunnel syndrome), nợ nần, stagnation, self-mutilation, và cảnh dương vật của sếp tôi đẩy ra đẩy vào với tốc độ hơn 1000 nhịp trên giờ giữa trung tâm của một cái màn hình Apple Cinema mà tôi mua bằng thẻ ghi nợ.


“Phải có một lối thoát nào đó” tôi tự nhủ. Và thế là tôi bắt đầu manh nha ý tưởng về nghề bán dâm.

Tôi đã có một bài đăng nửa đừa nửa thật trên mạng xã hội về việc mình sẵn sàng quay tay cho ai đó để đổi lấy một chầu xem phim art-house.

Phản hồi đầu tiên nhận được là từ một người đàn ông tôi gặp ở Nordstrom. Ông ta làm việc ở một cửa hàng nước hoa và thường cho tôi những mẩu thử nước hoa Cologne và sản phẩm chăm sóc tóc nam giới. Ông ta hẳn rất muốn làm tình với tôi.

Cuộc hẹn diễn ra. Và trong chiếc Prius của ông ta, đỗ ở bãi giữ xe của rạp phim, chúng tôi đã định sẽ “làm” ở đó. Nhưng cả hai đều bối rối và không thể cương lên được. “Liệu chúng ta có thể xem phim trước không? Rồi sau đó về chỗ của tôi?” ông ta dò hỏi.

Tôi gật đầu.

“Tôi vừa được thăng chức lên làm quản lý cửa hàng. Nghĩa là tôi đã kiếm được nhiều tiền hơn. Vậy nên hãy để tôi ‘chăm sóc’ em.”

Ông ta đẩy lưỡi vào miệng tôi, và tôi nghĩ thầm trong đầu, “Tuyệt, tôi đồng ý.”

Và trong đêm ấy, tôi tưởng mình đã yêu ông ta. Chúng tôi đi về căn hộ của ông ra ở mạn Tây Hollywood và thỏa mãn nhau bằng miệng.

Nhưng rồi sau đó tôi nhận ra mình đã lầm khi không rạch ròi ngay từ đầu về tiền bạc. Khi tôi hỏi ông ấy là sẽ trả bao nhiêu cho mỗi lần làm tình, ông ta đáp, “Tôi không biết, 50$ được không?”


Khi tôi và một người bạn của mình đi dạo xuống mạn phía Đông của Đại lộ Hollywood, một thằng nhóc vô gia cư tiến về phía chúng tôi để xin tiền.

Thằng nhóc ấy rất dễ thương. Chỉ cần tắm rửa sạch sẽ và cắt tóc ngắn lại thì nhìn chẳng khác nào một diễn viên của hãng Bel Ami. Tôi đề nghị cậu ta nên thử kiếm tiền bằng cách thổi kèn.

“Không còn dễ vậy đâu!”, bạn tôi bảo. “Nghĩ thử xem, về những trào lưu về quyền của người đồng tính, về giải phóng tình dục. Giờ gay có thể cưới nhau rồi. Rồi còn có Grindr nữa. Việc gì người ta phải bỏ tiền ra để một thằng điếm đực tuổi vị thành niên thổi kèn?”

“Quan sát tinh tường lắm”, tôi nói. “Giờ thì thị trường bán dâm thuận lợi nhất chắc chỉ có ở Trung Đông. Hầu như mọi bạn gái cũ là diễn viên khiêu dâm của tôi đều đã bay đến đó những mong làm tình với mấy gã hoàng tử Dubai. Tôi nghĩ họ trả đến 15000$ cho một bé gái”

“Thấy chưa, điều đó không diễn ra ở Mỹ nữa”, bạn tôi nói.

“Tại sao?”

“Giàu là một chuyện, nhưng nó không phải là tất cả. Những nguyên tắc bảo thủ trong văn hóa khiến những hành vi tự do về tình dục trở nên đáng xấu hổ. Chỉ nhiêu đó thôi người ta đã ngại mua dâm từ một bé trai rồi.”

“Hmm… cậu nghe chuyện trang RentBoy.com bị cảnh sát bắt ngừng hoạt động chưa?” Tôi hỏi.

“Có nghe rồi.”

“Những người cấp tiến có than phiền về vụ đó trên mạng xã hội. Nhưng biết đâu việc sự công kích trực diện của nhà nước với lao động mua bán tình dục vị thành niên lại quay ra có lợi cho những người hành nghề lớn tuổi ở mặt nào đó?”


Với tôi rõ ràng là khiêu dâm kiểu “bình thường” chừng như không còn có giá ở Mỹ nữa. Một khi tư tưởng bảo thủ còn thịnh hành, sự phóng đãng có chăng chỉ còn tìm thấy ở thế giới người giàu, ở những công chức nhà nước, người nối tiếng, hay những gã làm tài chính ở Phố Wall có đời sống tình dục phong phú và kín đáo.

Nhưng tôi đã đủ lớn tuổi để không còn có thể vờ làm một gã trai mới lớn. Những kẻ quá thạo về khiêu dâm vị thành niên thì tôi chẳng thể nào chạm tới nổi. Ngoài ra, trẻ em hiếm khi ra điều kiện về tài chính khi bị xâm phạm tình dục. Viễn ảnh moi tiền của những gã giàu bằng thị hiếu ấu dâm rõ là bất khả thi với tôi.

Nhưng tôi đã từng là một trong những kẻ kiếm tiền rất giỏi trong lĩnh vực này. Ở lứa tuổi trưởng thành, và là một diễn viên khiêu dâm giải nghệ, tôi đã không còn gì để mất và sẵn sàng tự đánh mất phẩm giá của mình bằng mọi cách để kiếm được những gì mình từng có. Chỉ cần tìm kiếm một mức giá phù hợp với mình.


Hình như cứ nghĩ tích cực thì điều tích cực sẽ đến, tôi nhận được một email từ một gã nhà giàu phóng đãng. Gã đề nghị giá 1000$ cho một cái bao cao su chứa đầy tinh dịch của tôi. Một mức giá quá hời cho một món hàng quá tầm thường. Nhưng rồi tôi phát hiện lý do tại sao.

Gã muốn có tinh dịch của tôi để làm tà thuật hồi sinh người chết. Gã giải thích rất ít về nghi thức, nhưng có nói rằng tinh trùng của tôi sẽ tiếp thêm quyền năng cho gã để chế ngự những linh hồn người đã khuất.

Tôi chưa từng dự phần vào bất cứ thứ gì hữu dụng trong cuộc đời của mình, nên tôi thật sự tò mò về điều này. Tôi giao cho gã tinh dịch của mình khi gã yêu cầu, và nhận tiền. Gã muốn máu, nước tiểu, nước bọt và tinh dịch, tôi đều cho tất.


Sự kéo dài của phi vụ này không khiến tôi khá lên, mà chỉ khiến tôi cảm thấy mình như một con bò để người ta vắt sữa. Tôi thực sự cảm thấy muốn mình nhận được nhiều hơn và làm việc xứng đáng hơn. Thế là tôi quyết định gửi cho gã một bức thư. Trong thư, tôi bày tỏ hai mục tiêu lớn lao của cuộc đời mình: kiếm một khoản tiền lớn và tự sát. Tôi đề nghị sẽ cùng hợp tác với gã để quay một cảnh phim khiêu dâm vô tiền khoáng hậu:

Gửi [giấu tên],

Tôi biết anh giỏi hơn tôi về hầu như mọi thứ. Còn tôi chỉ là một con bò để người ta vắt sữa mà thôi.

Nhưng tôi có nhiều thứ để cho anh hơn là những thứ bắn ra từ dương vật của mình. Chí ít là tôi đã chẳng còn gì để hối tiếc.

Mục đích của lao động tình dục là gì nếu không là để trốn khỏi cái nghèo, những nghề nghiệp tầm thường và những gã tư bản hút máu người? Giờ khi cái nghề này rớt giá còn thảm hại hơn lao động chân tay, một thằng điếm đực phải dùng cây hàng của nó ít nhất 40 giờ mỗi tuần, nếu không muốn trả giá cho cái sự thê lương mà hắn ta đã cố gắng trốn tránh suốt thời gian qua.
Không còn bất cứ đặc quyền về tài chính nào cho lao động tình dục nữa. Nhưng nhiều gã điếm vẫn chưa đủ can đảm để đối mặt với sự thật này. Và nhiều người trong số họ, cả chính tôi, cũng không có nhiều chuẩn bị để đối mặt với nó. (À, nhưng tôi có thể chỉnh sửa video khiêu dâm, thậm chí làm giỏi nữa. Tiếc là nó cũng là một nghề nghiệp đang trên bờ vực tuyệt chủng.)

Đúng vậy, những người lao động tình dục như tôi giờ phải đi làm phục vụ, nhân viên bán hàng, hay là phải đứng cầm tấm biển báo cấm ở một công trình giao thông nào đó.

Nhưng tôi không muốn vậy. Mục tiêu của tôi lớn lao hơn:

Kiếm một khoảng tiền khổng lồ.

Tự sát.

Trước khi gặp anh, tôi chưa có kế hoạch nào để thực hiện những mục tiêu đó cả. Từ khi giải nghệ, tôi đã nghĩ đến việc tự sát ít nhất hai tiếng mỗi ngày. Cùng với nhiều hành vi tự ngược đãi khác, tôi tin rằng mình rất có khả năng đáp ứng mục tiêu thứ hai nói trên.

Cuối cùng, tôi có thể đã nghĩ ra cách để kết hợp cả hai mục tiêu trên. Hiển nhiên, chỉ khi có sự giúp đỡ của anh.

Có đúng là anh có thể làm người chết sống lại? Tôi đã thử đọc cuốn Grimoire of Honorius, nhưng tôi chẳng hiểu một chút gì. Như tôi đã nói, anh giỏi hơn tôi hầu như về mọi thứ.

Tôi hy vọng rằng với sự tốt bụng, giàu có và quyền lực của mình, anh có thể lắng nghe và chấp thuận đề xuất của tôi về một kế hoạch mang đến cho cả hai ta rât nhiều tiền bạc.

Mỗi khi nhắm mắt và nghĩ về cảnh khiêu dâm mà tôi cho là thị hiếu lý tưởng của giới siêu giàu, một hình ảnh hiện ra trong đầu tôi như sau: Tôi nằm trên sàn. Hậu môn được mở ra với một cái banh, và lúc này chừng như đang chảy máu. Một gã mang mặt nạ quỳ xuống bên cạnh và dí một que diêm đang cháy vào phần rìa cái lỗ của tôi. Có một cái bình xăng hoặc khí ga ngay gần đó. Nhưng vẫn chưa tới lúc tôi bốc cháy.

Gương mặt của tôi bị đâm xuyên qua bởi một cái ống kim loại gỉ sét lởm chởm răng cưa. Đôi mắt tôi mở to và nhìn thẳng vào camera – ý thức về cái chết cận kề. Một gã đàn ông đâm thọt cây hàng của hắn vào cái miệng mở rộng của tôi.

Và hình ảnh cuối cùng là hình ảnh tôi biến thành một ngọn đuốc sống. Có lẽ nên có cả video bằng chứng cảnh tôi vỡ vụn ra nữa.

Và hàng ngàn ý tưởng khác nữa, chúng chỉ khả thi với sự giúp đỡ của anh.
Tôi hoàn toàn có thể tìm thấy một ai đó hiếp và sau đó giết mình. Nhưng bọn họ chẳng thể nào hồi sinh được tôi? Và tại sao tôi lại phải đi cho không sự hi sinh của mình như vậy?

Anh là bạn của Jeffrey Bezos đúng chứ? Nhà sáng lập và là CEO của Amazon.com? Anh còn biết bao nhiêu những kẻ bạo chúa khác nữa? Toàn bộ những người như anh hẳn phải đang tìm kiếm một sự thỏa mãn to lớn nào đó trong những cảnh bạo lực không hồi kết ở thế giới ngoài kia, những cảnh tượng mà các người đang chi tiền để xem. Tôi ước giá như mình có thể cống hiến cho sự giải trí của những người như anh. Và hiển nhiền là, cũng là để kiếm được một khoản tiền từ cái sản phẩm mà tôi dám chắc là vô tiền khoáng hậu.

Hiển nhiên là cũng có một số những cạnh tranh nho nhỏ. Chẳng hạn những cảnh phim snuff ở các nước Hồi giáo xuất hiện gần đây trên mạng. Nhưng chắc chắn là những gã bóng kín ở Boko Haram không dám đưa cây hàng vào cơ thể nạn nhân nam. Chí ít là trên camera.

Còn về loại phim bạo dâm Kazaa-era, lo-fi thì sao? Đầy sạn, không có thiêu sống và cũng hạ đẳng hơn bất cứ những tiêu chuẩn khả dĩ nào.

Tôi làm cho ngành công nghiêp khiêu dâm đã nhiều năm liền. Tôi biết cách đốt một cái van khí ga, biết cách tạo dáng trên camera, cũng như khiến cả những khoảnh khắc bạo lực được bắt chụp một cách rõ nét nhất.

Vậy nên tôi đề nghị anh một cơ hội hãn hữu cho một cảnh phim khiêu dâm giết người có giá trị sản xuất cao mà tôi sẵn sàng làm ngôi sao chính/nạn nhân.

Đề nghị duy nhất của tôi là anh hãy mang tôi trở lại từ cái chết với phép thuật của mình, và chia sẻ cái sản phẩm này với những người bạn thuộc giới thượng lưu của mình. Đổi lại tôi sẽ đồng ý để anh lấy một phần trăm đáng kể sau mỗi vụ mua bán như vậy.

Cùng với nhau, chúng ta có thể thống lĩnh thị trường phim khiêu dâm bằng một dòng phim snuff siêu cao cấp và đầy bí mật.

Chân thành,

Christopher Zeischegg
Aka Danny Wylde

Bằng quyền lực của mình, gã sẽ thương mại hóa đoạn phim này trong giới siêu giàu để mang lại lợi nhuận cho cả tôi và gã. Rồi sau đó, gã có thể dùng thuật hồi sinh của mình để mang tôi trở lại cuộc sống.


Vài ngày sau, trên một diễn đàn con của trang Reddit bỗng xuất hiện một bài đăng như sau:

“Là một cựu diễn viên khiêu dâm, tôi rất cảm ơn những ai đã đăng lậu các phim mà tôi đã đóng cho các hãng Naughty America, Vivid, Hustler, Evil Angel và Kink.com. Tôi từng cố phản kháng lại sự thiếu ý thức đạo đức trong hành vi trên của các người bằng cách thuyết phục rằng công việc của tôi cũng là một công việc kiếm cơm nghiêm túc và vất vả. Nhưng giờ thì tôi biết là nó không còn như vậy nữa.

Ngày mai, tôi sẽ bị ‘chơi’ bởi 12 thằng đàn ông, rồi sau đó bị cắt thành 300 mảnh. Một nghi thức thần bí sẽ được thực hiện để mê hoặc tất cả người xem. Toàn bộ quá trình sẽ được ghi lại và không một ai trong số các người đủ tiền chi trả để xem nó.

Chào nhé!”

Mình dịch từ bài viết On the Moral Imperative to Commodify Our Sexual Suffering của Christopher Zeischegg (aka Danny Wylde), vào khoảng cuối năm 2016

nhung-dau-cham-phay-mot-cau-chuyen-tinh

Những dấu chấm phẩy: một câu chuyện tình

Khi còn là một đứa tuổi teen, vừa chớm đam mê nghiệp viết, tôi vô tình đọc được những lời này từ Kurt Vonnegut:

Đừng dùng những dấu chấm phẩy. Chúng là một chủng loài lưỡng tính biến thái chẳng có giá trị gì ngoài việc chứng minh mày từng vào đại học.

Những lời ấy với tôi như một viên đá lạnh lọt vào trong lưng áo của mình.

Tôi khi ấy đã viết một số truyện ngắn – những truyện được rắc dấu chấm phẩy khắp nơi như món ăn được rắc gia vị của một thằng đầu bếp tay mơ. Và sau khi đọc Vonnegut, tôi thầm ước có thể xóa quách cái dấu chấm phẩy trên bàn phím và không mảy may nghĩ đến nó một giây nào nữa, trừ khi là để tằng hắng một cách cay độc khi chứng kiến một tay ký giả nửa mùa nào đó khác mắc phải phải lỗi lầm tương tự.

Tôi đã hầu như lờ đi sự mù quáng và gàn dở trong câu nói của Vonnegut và chỉ thấy ở nó một sự quyết đoán đáng ngưỡng mộ.

Vì sao Vonnegut lại có ý nghĩa với tôi đến như vậy? Chính xác thì vào những năm tháng ấy, Vonnegut còn hơn cả một thần tượng văn chương trong lòng tôi. Tôi đã viết nhiều lá thư vụng về cho ông ấy mà chỉ mong ông đừng bao giờ nhìn thấy. Tôi đọc toàn bộ những cuốn ông viết và tìm mua cả những bản tiếng nước ngoài của cuốn Slaughterhouse Five (dù biết chắc mình không đánh vần nổi một chữ trong số đó). Tôi thậm chí còn viết về chính mình bằng cái giọng văn của ông ấy.

Sự chối bỏ của Vonnegut đối với dấu chấm phẩy theo tôi không đơn thuần là một cách tạo dấu ấn về văn phong, mà là một biểu hiện của đức hạnh; nó giống như cách ông từ chối nói về trải nghiệm chiến tranh của mình bằng những từ ngữ có tính tôn vinh vậy.

Nhưng sự khinh bỉ của tôi dành cho dấu chấm phẩy kéo dài mãi về sau, cả khi tôi không còn thấy say mê Vonnegut như trước nữa. Tránh dùng dấu chấm phẩy, tôi đặt niềm tin trọn vẹn vào dấu phẩy và dấu chấm, những dấu câu không kiểu cách, không giả tạo để phân tách suy nghĩ của mình. Tôi tưởng tượng, nếu mấy chục năm sau có một thằng nhóc nào đó với ánh mắt sáng rỡ tìm mình để xin một lời khuyên về nghiệp viết thì mình sẽ bê nguyên xi lời của Vonnegut mà trao cho nó.

Chính vì thế, tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy chính mình trong những năm gần đây bỗng chuyển sang yêu quý dấu chấm phẩy. Có thể là vì tôi đã vào đại học, như Vonnegut nói. Nhưng cũng có thể vì sự xuất hiện của một nhân vật khác.

Đó là William James. Tầm một, hai năm trước tôi có mượn vài cuốn sách do ông viết từ thư viện. Phải mất một thời gian để tôi nhận ra một trong những thứ khiến tôi yêu quý William James – một trong những thứ làm tôi cảm thấy hài lòng như đang lắng nghe một người bạn vong niên uyên bác, thú vị mà vẫn rất rộng lượng trò chuyện – đó là cách ông dùng dấu chấm phẩy trong văn của mình.

Những đoạn văn của James rất trong sáng và không kiểu cách được phân tách và kết cấu rất tinh tế bằng dấu câu, trong đó không thể không kể đến dấu chấm phẩy. Chính đây là công cụ giúp cái mà ông gọi là stream of thought không trở thành những dòng chảy loạn cuồng khiến người đọc ngộp thở.

Rồi từ đó tôi bắt đầu dùng dấu chấm phẩy khi viết. Nhờ có nó mà tôi thấy mình luôn thông suốt, rõ ràng, ngay cả khi phải bắt chụp những suy tư khó nhằn, phức tạp nhất đặt vào trang giấy. Và khi tôi phải bỏ đi cái công cụ đã quen dùng này, mọi thứ bỗng trở nên hỗn loạn, mông lung.

Tôi dần thấy sự hữu dụng và cần thiết của những dấu chấm phẩy. Cái chức năng phân tách một câu dài và phức tạp thành các mệnh đề độc lập mà vẫn đảm bảo tính thống nhất trong cùng một ý, cái sự ngắt quãng dài hơn dấu phẩy nhưng lại ngắn hơn dấu chấm ấy là một thứ công cụ tuyệt vời nhìn từ góc độ tri nhận. Dấu chấm phẩy trợ giúp đắc lực vào trong việc bắt chụp những suy tư của chúng ta – nếu phải mô tả thì đó là một thứ vật chất vừa ở dạng rắn, vừa ở dạng lỏng; vừa ở dạng sóng, vừa ở dạng hạt.

Và theo đó, dấu chấm phẩy không hề kiểu cách hay giả tạo, mà nó tồn tại vì người ta cần đến nó. Dùng một dấu chấm phẩy đúng cách là một hành vi của đức tin. Nó là cách để truyền đạt ý tứ cho người đọc một cách lịch sự, với sự tập trung cao độ và ý thức trách nhiệm to lớn.

Đúng như Kurt Vonnegut nói: sự giản tiện trong ngữ pháp, cũng như trong nhiều thứ khác, là đức hạnh. Nhưng tôi không tin dấu chấm phẩy không đại diện cho thứ gì; nó đại diện chí ít với tôi cho sự hài lòng khi khám phá ra rằng, mọi lời khuyên về việc viết, dù cho có thẳng thắn hay đáng yêu cách mấy, cũng cần được thâu nạp với một thái độ cẩn trọng.

Mình dịch từ bài viết Semicolons: A Love Story của Ben Dolnick trên tờ The New York Times. À, và hiển nhiên mình biết hình xăm dấu chấm phẩy có nghĩa gì mà.

nho-ben-da-giang

Nhớ bến Đà giang

Trong bài viết Tình yêu và khát vọng nơi ranh giới: những ca khúc ở hai bờ vĩ tuyến 17, Jason Gibbs có lập ra một danh sánh sơ bộ những ca khúc của người tập kết từ Nam ra Bắc và của người di cư từ Bắc vào Nam, sau hiệp định Geneva 1954. Tuy nhiên, Jason Gibbs bỏ sót mất một ca khúc của người di cư mà cá nhân mình thấy là một trong những bài hay nhất, đó là bài Nhớ bến Đà giang của nhạc sĩ Văn Phụng.

Trên trang Một thời Hà Nội hát của anh Trương Quý, có thông tin ca khúc này được Văn Phụng sáng tác trong khoảng 1958. Thực ra mình vẫn chưa hiểu từ đâu mà anh có cái mốc này, vì theo nhiều nguồn khác thì Văn Phụng đã vào Nam từ khoảng 54 rồi. Tại sao bài hát này không ra đời sớm hơn, vào khoảng 55 hay 56?

Có lẽ anh dựa trên thông tin ghi trên các tập nhạc sau chăng?

Ca khúc này đã từng được nhiều ca sĩ trình bày, nổi bật là Thái Thanh, Hoàng Oanh và Phương Hồng Quế, và mỗi người đều có cách hát riêng. Nhưng mình rất thích cách hát câu đầu tiên của Hoàng Oanh và Thái Thanh.

Cái cảm giác hoài hương của người xa xứ trong Nhớ bến Đà giang dường như lặp lại rất nhiều lần trong văn chương và âm nhạc của xứ sở này:

Có ai cưỡi ngựa về Kinh Bắc
Tôi gửi nhờ đem hộ lá thư?
(Văn Cao, Ai về Kinh Bắc, 1941)

Nghe Nhớ bến Đà giang của Văn Phụng và Chiêu Tranh, cũng như nghe Mưa trên phố Huế của Minh Kỳ và Tôn Nữ Thụy Khương, mình muốn một hôm nào đó còn sức khỏe và thừa tiền bạc, sẽ một lần được đi thuyền trên những dòng sông quê hương. Sẽ theo dòng Đà giang mà trôi qua các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, đi bắt cá ngần trắng như tuyết, đi xem người ta bán côn trùng ở chợ quê Hòa Bình và ăn thử cái món đặc sản cá Ốt đồ của người Mường. Qua nửa đời phiêu dạt, cũng phải có lúc về úp mặt vào sông quê chứ, phải không?

Chao ôi trông con sông vui như thấy nắng giòn tan sau kỳ mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng.
(Nguyễn Tuân, Người lái đò sông Đà)

Không biết chờ đến khi mình có thể thực hiện cái việc ấy, thì Đà giang có còn nước biết hay không, hay đã bị cái bọn tham quan ô lại đầu độc cho đen thui rồi.

Hẳn xúc động lắm khi đứng ở đầu mũi thuyền trôi giữa hai bờ là những khối núi đá vôi bị phong hóa của cảnh quan Karst, mà nhìn cảnh nắng xuống trời lên sâu chót vót, để nối lại một niềm thân mật với người xưa. Tự nhắc mình rằng, ở khúc sông này đã từng có ông Nguyễn Tuân, có ông Văn Phụng đi qua.

Đó chẳng phải là một thứ biểu hiện rõ ràng nhất của “yêu Tổ Quốc yêu đồng bào” hay sao?

Shen Yun

When it comes to China-related political issues, everything seems to be polarized. Searching for some information about Shen Yun, the Chinese performing arts show tour, we will inevitably reach both acclamation and denouncement, and it’s pretty easy to see that the denouncement comes mainly from mainland China.

But probably we do not need more talks on the political motives in the backstage. It’s definitely better just to appreciate the beauty of Shen Yun and also of its dancers.

As someone has said, dancing has its own language that comprises 5 elements: movement, formation, turn, physique and emotion. With Shen Yun, these 5 elements meet all the possible expectations.

To be a good dancer, I think one must be born with some talent; and at the same time, it requires tons of training and practice. Adventurousness and creativity are also needed. Watching the video What it takes to be a Shen Yun dancer, albeit a little too PR content directed of a video, I could see how hard a Shen Yun dancer must try to deliver the performances at such level of unbelievable precision.

And, yeah, male dancers in general, with their slim fit body type and elegant curves, are simply beautiful creatures.

19-thang-8

19 tháng 8

Tình hình một số tờ báo trước và sau 19-8 của 75 năm trước

Thanh Nghị của Vũ Đình Hòe ra số cuối, số 120, vào ngày 11-8-1945.

Ngày Nay Kỷ Nguyên Mới của Tự Lực Văn Đoàn, lúc này giữ chức chủ nhiệm đang là Nguyễn Tường Bách, ra số cuối, số 16, ngày 18-8-1945.

Tờ Tri Tân, nơi hoạt động của Nguyễn Văn Tố, Dương Quảng Hàm, Nguyễn Đổng Chi, Hoa Bằng Hoàng Thúc Trâm, Nguyễn Tường Phượng, Chu Thiên Hoàng Minh Giám, Bảo Vân Bùi Văn Bảo, Ngô Văn Triện, Đào Duy Anh, Ngô Tất Tố và cả Đặng Thai Mai, Nguyễn Đình Thi, Hoài Thanh vẫn sống sót qua ngày 19-8. Trong các số ra ngày 11-8, 23-8 và 30-8 có những bài viết đốc thúc tinh thần yêu nước và luận bàn về vấn đề tự trị. Nhưng đến 22-11-1945 thì ra số cuối (trong đó có 1 phiên bản Tiến quân ca, tên là Kháng chiến ca, với phần lời khác với phần lời ta vẫn biết) vì bị chỉ trích là “nệ cổ” và “cản trở sự tiến hóa của dân tộc” (tuy năm 1946 sẽ trở lại với 2 số nữa nhưng rồi thôi ngay).

Ngoài ra còn có tờ Bình Minh (mà theo Vũ Bằng là có dính dáng nhiều đến người Nhật) với yếu nhân là Khái Hưng, và tất nhiên có nhiều tờ báo do tư nhân chủ trương cùng hoạt động tự do, với các khuynh hướng chính trị khác nhau.

Ảnh dưới đây là tờ Saigon của Nguyễn Đức Nhuận, ở miền Nam, nơi có dấu vết của “Đế quốc Việt Nam” ngắn ngủi, và câu chuyện về cuộc biểu tình của 200 ngàn người ngày 21-8 ủng hộ “mặt trận Thống nhứt quốc gia”.

Nhưng “mặt trận Thống nhứt quốc gia” là gì? Có phải Việt Minh không?

Trong một diễn biến khác, nhân tiện, đang đọc lại Tạ Tỵ:

Trước ngày 19-8-1945 là ngày Việt-Minh cướp chính quyền, Lê quốc Lộc đến tìm tôi nói về tình hình chính trị:

– Chúng mình không thể ngồi chờ được nữa, phải hành động!

Tôi hỏi:

– Hành động cái gì?

Anh nhìn thẳng vào mắt tôi như dò xét:

– Tôi nói hành động tức là phải tham gia cách mạng.

– Cách mạng nào?

Lộc trả lời với một giọng dắn chắc:

– Tôi nói thực với cậu, tôi đang hoạt động cho Mặt Trận Việt Minh; tình thế đã chín mùi rồi. Nếu cậu bằng lòng, tôi mời cậu tham gia Mặt Trận.

Tôi đang phân vân chưa biết trả lời ra sao, Lộc nói tiếp:

– Công tác cũng nằm trong khả năng của tụi mình thôi, nghiã là chuyên môn.

Tôi ậm ừ trả lời:

– Nếu cậu làm được tôi cũng làm được.

Lộc cười, cặp mắt một mí của anh hơi nheo trông giống như hai sợi chỉ kéo thẳng:

– Vậy chúng ta bắt tay vào việc nhé! Lát nữa tôi sẽ mang đến vải và sơn; cậu viết cho mấy khẩu hiệu. Công việc hơi vội đấy; sáng mai tôi sẽ lại lấy.

(…) Chừng nửa giờ sau, Lộc mang vải, sơn đến với một tờ giấy nhỏ: “Cậu viết giùm mấy khẩu hiệu này”. Nói xong Lộc đi ngay. Tôi mở tờ giấy ra coi, thấy mấy tiếng: “Hoan hô Mặt Trận Việt Minh. Chào mừng Cách Mạng thành công”.

(…) Sáng sớm hôm sau Lộc đến nhà tôi thật sớm. Hai tấm khẩu hiệu, Lộc cho vào chiếc bao bột mì, buộc gọn vào yên xe rồi ngồi lên trên, đạp nhanh như có chuyện gì gấp lắm.

Ngay buổi chiều hôm đó, nhân có cuộc mít tinh của công chức và dân chúng, Mặt Trận Việt Minh lợi dụng ngay dịp đó, bắn mấy phát súng chỉ thiên và trương cờ đỏ sao vàng cùng khẩu hiệu. Thế là xong! Trang sử Việt Nam đã lật, nhưng nước Việt Nam còn phải kinh qua nhiều giai đoạn nhục nhằn ở mỗi hoàn cảnh đấu tranh để làm nên lịch sử!

(Những khuôn mặt văn nghệ đã đi qua đời tôi, Tạ Tỵ)