Hồ Hữu Tường

ho-huu-tuong

Hồ Hữu Tường sinh ngày 8-5-1910 tại làng Thường Thạnh, quận Cái Răng, tỉnh Cần Thơ (Nam Việt) trong một gia đình tá điền nghèo. Nhờ may mắn, ông được sang Pháp học lúc 16 tuổi và kết bạn với Tạ Thu Thâu, Phan Văn Hùm rồi vào đảng Đệ Tứ Quốc Tế. 

Năm 1930, dự bị thi thạc sĩ toán học, song lại bỏ về nước để hoạt động chính trị. Từ năm 1931 đến 1939, Hồ Hữu Tường làm lý thuyết gia cho phái Đệ Tứ ở Việt Nam. Đồng thời, ông dạy tư, viết báo và hoạt động chính trị. Ông điều khiển những tờ báo bí mật như tờ Tháng Mười (1931-1932), Thường trực Cách Mạng (1934-1937), Quần Chúng (1937-1938) và những tờ báo công khai như tờ Le Militant (1936), Tháng Mười (1938), Tia Sáng (1939) của nhóm. Ông viết nhiều sách mỏng để phụng sự cho chủ nghĩa như Vấn đề phòng thủ Đông Dương hay Vụ án Moscou.

Giữa năm 1939, Hồ Hữu Tường rời hàng ngũ Đệ Tứ và đoạn tuyệt chủ nghĩa Mác-Lê. Sau đó, ông bị nhà cầm quyền Pháp bắt đày đi Côn Đảo với một số chính trị gia chống thực dân như Nguyễn An Ninh, Phan Văn Hùm, Tạ Thu Thâu, vân vân. Đến cuối năm 1944, được trả tự do.

Năm 1945, Nhật lật Pháp, Hồ Hữu Tường ra Hà Nội để sang Tàu, thì bị kẹt ở đây với Tạ Thu Thâu. Ông có đề nghị với Hồ Chí Minh nên để Việt Nam trung lập, nhưng không được chấp nhận. Năm 1946, Hồ Hữu Tường được mời vào phái đoàn đi dự hội nghị Đà Lạt, song chẳng góp ý kiến gì. Ông giúp bộ giáo dục trong việc lập chương trình, soạn và in sách tiếng Việt cho bậc Trung học. Năm 1947, bị quân đội Pháp bắt trong lúc tản cư ở Kẻ Sặt, Hồ Hữu Tường về Sài Gòn viết báo.

Năm 1949, Hồ Hữu Tường sang Pháp và đến năm 1951 chủ trương lập tạp chí Pacific, thử vạch “đường lối thứ ba” cho các nước Á-Phi vừa trỗi dậy chống chủ nghĩa thực dân. Năm 1953, Hồ Hữu Tường về nước chủ trương tạp chí Phương Đông, đưa ra biện pháp “trung lập chế” và sang Genève vận động cho biện pháp này nhưng không thành.

Năm 1955, kẹt trong “Mặt trận thống nhất toàn lực quốc gia” (Cao Đài, Hòa Hảo, Bình Xuyên) chống lại Ngô Đình Diệm, Hồ Hữu Tường bị bắt ở rừng Sác và bị kết án tử hình. Nhưng vì có một số tổ chức và cá nhân can thiệp, nên ông chỉ bị đày ra Côn Đảo.

Sau khi Ngô Đình Diệm bị đảo chính, Hồ Hữu Tường được trả tự do (từ ngày 30-1-1964). Sau đó, ông cộng tác với nhật báo Ánh Sáng, xét lại biện pháp “trung lập chế”, và đưa ra giải pháp “siêu lập”, mong muốn miền Nam trở thành lãnh thổ của Liên Hiệp Quốc. 

Năm 1965, Hồ Hữu Tường cộng tác với tuần báo Hòa Đồng để phát huy văn minh tổng hợp. Ông giữ chức Phó viện trưởng Viện Đại Học Vạn Hạnh, dạy khoa EOMIR. 

Năm 1967, Hồ Hữu Tường trúng cử dân biểu Hạ Viện Đệ Nhị Cộng Hòa. Thời gian này, ông cũng tham gia viết bài cho các tờ báo: Tiếng Nói Dân tộc, Quyết Tiến, Đuốc Nhà Nam, Tin Sáng, Sài gòn Mới, Điện Tín, vân vân. Ông cũng là Đệ Nhị Phó Chủ Tịch của Trung Tâm Văn Bút Việt Nam thời kỳ trước 1975.

Sau 1975, Hồ Hữu Tường bị bắt đưa đi học tập cải tạo. Ông mất ngày 26 tháng 6 năm 1980 tại Sài Gòn.

Danh mục sách (chưa đầy đủ) của Hồ Hữu Tường

Tự truyện và hồi ký: 

Thằng Thuộc con nhà nông (An Tiêm, 1966), Bốn mươi mốt năm làm báo (Trí Đăng, Đông Nam Á tái bản tại Paris, 1984), Un fétu de paille dans la tourmente (Paris, 1969, chưa in).

Chính trị, kinh tế, triết học: 

Xã hội học nhập môn (Minh Đức, 1945), Kinh tế học và kinh tế chánh trị nhập môn (Tân Việt, 1945), Tương lai kinh tế Việt-nam (Hàn Thuyên, 1945). Phong kiến là gì? (Minh Đức, 1946), Vấn đề dân tộc (Minh Đức, 1946), Muốn hiểu chánh trị (Minh Đức,1946), Tương lai văn hóa Việt-nam (Minh Đức,1946, Huệ Minh, 1965).

Văn học sử: 

Lịch sử văn chương Việt-nam – quyển 1 (Lê Lợi, 1950).

Văn phạm: 

Phép nói và viết hỏi ngã (1950), Em học tiếng mẹ (1950), Em tập đọc (1951).

Dịch: 

Tam quốc chí (quyển 1, 1951)

Truyện:

Bộ Một thuở ngàn năm (truyện trào phúng chính trị) gồm có: Phi Lạc sang Tàu (Sống Chung, 1949), Phi Lạc náo Hoa Kỳ (Vannay, Paris, 1955), Tiểu Phi Lạc náo Sài Gòn (Nam Cường, 1966), Diễm Hồng xuất giá (Nam Cường, 1966).

Bộ Hồn bướm mơ hoa (tiểu thuyết lịch sử xã hội, miền Hậu Giang) gồm 4 tập: Mai Thoại Dung, Tam nhơn đồng hành, Ông thầy Quảng, Bủa lưới người (Nam Cường, 1966).

Bộ Gái nước Nam làm gì? (tiểu thuyết tranh đấu chống Pháp) gồm Thu Hương Chị Tập (Sống Chung, 1949).

Nỗi lòng thằng Hiệp (Lê Lợi, 1949).

Kế thế (tiểu thuyết dã sử) (Huệ Minh, 1964).

Bộ Thuốc trường sanh gồm 3 tập: Xây mộng, Phúc đứcVẹn nguyền (Huệ Minh, 1964). Hoa dinh cẩm trận (tiếp theo Thuốc trường sanh).

Người Mỹ ưu tư (tác giả xuất bản, Paris, 1968)

Tiểu luận: 

Những kỹ thuật căn bản của nghề làm báo (in tại Paris, 1951, Hòa Đồng, 1965), Trầm tư của một tên tội tử hình (Lá Bối, 1965), Luận lâm I (Huệ Minh, 1965), Nói tại Phú Xuân (những bài tham luận đọc tại Đại Học Huế) (Huệ Minh, 1965).

Truyện ngắn, tạp văn: 

Qủa trứng thần (1952), Kể chuyện (Huệ Minh, 1965), Nợ tinh thần (Huệ Minh, 1965).

Sách viết cho nhà Hàn Thuyên, ký tên Nguyễn Huệ Minh (tên vợ), sách viết cho nhà Tân Việt ký tên Khổng Cưu, cho nhà Minh Đức ký tên Duy Minh, Huấn Chi, cho nhà Sống Chung ký tên Duy Cúc.

Chị Tập, do Sống Chung xuất bản năm 1949

Trong bài Khái-Hưng, người thứ nhứt muốn làm nguyên soái của “văn chương sáng giá”, Hồ Hữu Tường viết: “Khái-Hưng rủ tôi cộng tác viết tiểu thuyết, cốt chuyện, triết lý do tôi xây dựng, Khái-Hưng lãnh phần trình bày cho có nghệ thuật. Tôi có xây dựng một ít nhân vật, phác một cốt chuyện, đặt tên tiểu thuyết là Gái nước Nam làm gì? trong tạp chí Tiên-Phong của Hội Văn-Hóa Cứu-Quốc, nhà xuất-bản Minh-Đức đã cho quảng cáo rầm rộ tên quyển tiểu thuyết này, gọi là để cấm ranh mà khẩn đất… Sau nầy về Nam, để tưởng nhớ Khái-Hưng, tôi thử viết để tả một vài nhân vật mà tôi đã xây dựng. Rồi dưới cái nhãn hiệu chung là Gái nước Nam làm gì? tôi đã trình bày được hai nhân vật là Thu HươngChị Tập. Sự ướm thử nầy để cho tôi thấy là tôi không có tài viết tiểu thuyết, nên tôi không nối tiếp nữa.

Kế Thế, do Huệ Minh xuất bản năm 1964

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s