Trần Dần’s oxymorons

tran-dan-28-oxymorons

An excerpt from the diary of the Vietnamese poet TRẦN DẦN
written when he was 28 years old. 

In wartime, what should my Poetry be like?

There have been days and many days I stopped thinking about it. There have been days I thought a lot, too. At some point I thought I was able to grasp the truth. At some point I thought I lost my entire life.

Sometimes I want an easy-going kind of Poetry. Sometimes a kind without rhymes. Sometimes a kind like a pearl. Sometimes a kind that tells stories. Sometimes a jaggy kind. Sometimes a gentle kind, but as vigorous as young muscles. Sometimes a kind akin to a soldier, tender but robust, and realistic. Sometimes a kind akin to a cadre’s speech, insightful, motivating, and reasonable.

Now I want a kind of Poetry that can resolve a few conflicts between me and others, and between me and myself. I want it to be ambiguous, vague, yet people want it to be unequivocal and clear. Thus, I want a kind of Poetry that has an explicit meaning together with various other meanings. 

I want a kind of Poetry without rhymes, without rules, though people love the Poetry that is rhythmic and easy to read. Thus I want a kind of Poetry that is free but with certain rhythms. Such rhythms contain enough strength and melody to…

(to be continued)

Từ nhật ký TRẦN DẦN 1954

Vào chiến tranh, tôi muốn Thơ tôi thế nào?

Có những ngày và nhiều ngày tôi không nghĩ tới nữa. Lại cũng có những ngày tự dưng tôi nghĩ rất nhiều. Có lúc tôi tưởng như nắm chân lý trong tay rồi. Có lúc tôi tưởng như mất cả cuộc đời!

Lúc tôi muốn một thứ Thơ dễ dãi. Lúc một thứ Thơ không có vần. Lúc một thứ Thơ như một hạt ngọc. Lúc một thứ Thơ kể chuyện. Lúc một thứ Thơ gồ ghề. Lúc một thứ Thơ hiền lành, có cái khỏe của những bắp thịt hồng. Lúc một thứ Thơ na ná như của anh lính, nó mát mà lành, nó hiền mà khỏe, nó thực tế. Lúc một thứ Thơ na ná như bài nói của anh cán bộ, nó đả thông, nó giục giã, nó lý luận.

Bây giờ tôi muốn một thứ Thơ như thế nào đó giải quyết được một số những mâu thuẫn giữa tôi với người ta và giữa tôi với tôi. Tôi muốn nhiều nghĩa, mờ ảo, mà người ta muốn rõ nghĩa rành mạch. Vì vậy, tôi muốn một thứ Thơ nào đó có một nghĩa rõ ràng và kèm theo muôn vàng nghĩa khác.

Tôi muốn một thứ Thơ không có vần, không có kỷ luật – người ta thích Thơ dễ đọc, có vần. Vì vậy tôi muốn một thứ Thơ nào đó rất tự do nhưng rất có nhịp chắc chắn, cái nhịp đó có đủ sức mạnh và âm điệu để cho tự nó có thể sinh tồn – chỗ có vần, chỗ không có vần. Nó rất nhịp nhàng, nhưng đó là một cái nhịp nhàng tạo nên bằng những cái gồ ghề, khúc khuỷu, chối tai, rức óc. Nhưng mà những cái đó lại nhịp nhàng. Nghĩa là tất cả những cái xóc họp lại thành cái êm. Một cái êm rất xóc.

Tôi thích Thơ phải có buồn có tủi, có suy nghĩ có thấm thía, có chua xót có đau khổ, có bi kịch, có máu có mồ hôi. Thơ đầm nước mắt. Giọt mực là giọt máu, giọt mồ hôi.

Người ta muốn Thơ phải rõ ràng, phấn khởi, hồng hào, êm ả.

Vì vậy bây giờ tôi muốn một thứ Thơ nào đó có cái phấn khởi của những giọt nước mắt, của mồ hôi và máu đào. Phấn khởi của những khói bụi, đất cát, thuốc súng, xác chết, nhà thiêu, bãi cháy, bom xé đạn thiêu. Phấn khởi của những thất vọng, những điêu tàn, những chia ly, tan rã và thất bại. Tôi muốn một thang thuốc ngọt họp bởi những vị đắng và cay nhất của trái đất.

Tôi thích Thơ thời sự, theo sát cái hồi hộp, lo lắng của Đảng tôi, dân tôi, triệu triệu quả tim dân chúng và quân đội, chiến sĩ và cán bộ, lãnh tụ và quần chúng.

Tôi lại cũng thích Thơ không thời sự, Thơ bao trùm đất nước và thời gian, Thơ ăn lấn sang mọi thế kỉ, và Thơ nhập cả vào cái biện chứng bao la của sự vật.

Vì vậy bây giờ tôi muốn một thứ Thơ nào đó lấy đề tài ngay ở nhịp đập trước mắt của trái tim dân tộc Việt Nam. Nhưng trong đề tài đó tôi đào mãi đào mãi tới khi tôi tìm thấy quả tim Nhân Loại. Đó là thực sự mà cũng là ý muốn của tôi. Quả tim dân tộc tôi có nghĩa là quả tim Nhân Loại. Nhịp đập của nó là nhịp đi của Biện Chứng. Cái ngày hôm nay là dồn ép của hàng triệu năm về trước và mở ra triệu thế kỷ về sau. Tôi muốn một thứ Thơ nào đó vạch ra được sự thực đó. Hạt bụi, sợi tóc mây là cả một vũ trụ. Một khoảnh khắc là cả lịch sử của trần gian. Một thắc mắc của em là tất cả lo âu nhân loại.

Tôi còn nói nhiều về Thơ nữa.

Không vội, tôi mới 28 tuổi.


Đoạn trên đây được lấy làm lời tựa cho tập thơ Đi! đây Việt Bắc! in năm 2009.

Bản “hùng ca-lụa” Đi! đây Việt Bắc! được viết trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 9-1957. Trong di cảo Trần Dần được chép thành nhiều bản dưới nhiều nhan đề: Đây Việt Bắc, Đi! Bài thơ Việt Bắc, Đi! Đây! Việt BắcBài thơ Việt Bắc. Tác phẩm được trích in lần đầu trên tuần báo Văn số 28 (ngày 15/11/1957) với nhan đề Hãy đi mãi. Sau đó, tiếp tục được trích in trên tạp chí Văn nghệ quân đội số 12 (12-1957) với nhan đề Đây! Việt Bắc.

Mãi đến thời đổi mới, tác phẩm mới được đăng lại trên Tác phẩm văn học ở Hà Nội, Sông Hương ở Huế, Lang-bian ở Đà Lạt. Cũng thời gian này, tác phẩm được in thành sách với nhan đề Bài thơ Việt Bắc (NXB Hội Nhà Văn, Hà Nội, 1991). So với bản in Đi! đây Việt Bắc! (NXB Hội Nhà Văn, Nhã Nam, 2009) thì bản năm 1991 hụt mất chương từng in trên tờ Văn. Bản in năm 2009 là bản in đầy đủ nhất.

Giai đoạn sáng tác đầu tiên của nhà thơ Trần Dần được đánh dấu bằng cột mốc năm 19 tuổi, khi ông cùng các bạn thơ ở Nam Định ra Bản tuyên ngôn tượng trưng và công bố những bài thơ đầu tiên của nhóm mình trên báo Dạ đài ở Hà Nội vào tháng 11 năm 1946.

Hơn 1 tháng sau đó, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nổ ra, Trần Dần tham gia quân đội chống Pháp. Trần Dần chiến đấu như bao người lính khác, nhưng ông đồng thời vẫn duy trì việc sáng tác văn thơ. Tiểu thuyết Người người lớp lớp của ông được cho là cuốn tiểu thuyết viết sớm nhất về chiến dịch Điện Biên Phủ, đã góp phần đáng kể vào văn xuôi thời kỳ kháng chiến (1946-1954).

Xem thêm:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s