genre et nationalité

Đến bây giờ tôi mới hiểu cái đoạn Trần Trọng Kim chỉnh Phan Khôi rằng logique (luận lý) nếu là người thì là “cô” chứ không phải là “ông”.

Số là, khi phê bình cuốn Nho giáo, Phan Khôi đã mời Trần Trọng Kim tiên sanh đi với Khổng Tử, Mạnh Tử đi đến nhà M.Logique chơi, tại đó, chúng ta sẽ nói chuyện. Trong tiếng Pháp, M. là viết tắt của monsieur. Còn madame viết tắt là Mme, mademoiselle viết tắt là Mlle. Phan Khôi gọi logique là “M.Logique”, tức là đang cho rằng logique là giống đực. 

Trần Trọng Kim đáp lại trong bài Mời Phan Khôi tiên sinh trở về nhà học của ta mà nói chuyện (Phụ nữ Tân Văn số 74, ngày 16-10-1930) đã chỉnh cụ Phan Khôi rằng logique là “cô” chứ không phải là “ông”.

Về khoản này, Trần Trọng Kim đã đúng. Một trong những đặc điểm rõ ràng nhất của tiếng Pháp là nó luôn phân định giới tính cho các danh từ. 

Tous les groupes nominaux possèdent un genre: masculin ou féminin (parfois les deux).

Genre của một danh từ sẽ làm biến đổi article đi trước danh từ. Chẳng hạn, với những sự vật thuộc féminin [feminɛ̃] thì sẽ đi sau l’article défini là la, còn thuộc masculin [maskylɛ̃] thì đi sau từ le. Người Pháp nói la logique chứ không nói le logique, do đó luận lý là “cô” chứ không phải là “ông”. 

Nếu tôi nghe không nhầm thì monsieur Duy đã nói là genre có thể được phân biệt dựa vào đuôi của một từ (hình như gọi là terminaison). Những từ đuôi -ique thường là nữ tính. Chẳng hạn, Belgique (nước Bỉ) là nữ, nên người Pháp gọi là la Belgique. Đó là pays, còn nationalité [nasjɔnalite] là belge cho cả lẫn masculin lẫn féminin.

Một số các pays và nationalité khác:

la France: français et française

l’ Allemagne: allemand et allemande

l’ Italie: italien et italienne

l’ Espagne: espanol et espanole

l’Luxembourg: luxembourgeois et luxembourgeoise

le Japon: japonais et japonaise

la Chine: chinois et chinoise

le Laos: laotien et laotienne

le Cambodge: cambodgien et cambodgienne

le Vietnam: vietnamien et vietnamienne

la Suisse: suisse et suisse

les Etats-Unis d’Amérique: Américain et américaine 

Để hỏi ai đó quốc tịch gì, thì nói câu Quelle est votre nationalité? Trả lời là Je suis vietnamien, chẳng hạn. Còn hỏi quốc gia của bạn là gì thì nói Quel est votre pays? Trả lời là c’est le Vietnam.

Logique của tiếng Pháp là vậy, còn ý nghĩa sâu xa gì đằng sau việc xác định giới tính của các quốc gia hay không thì mình chưa biết. Nhưng tự dưng mình nhớ đến một bài học trong môn Intercultural Communications ở trường, đó là lý thuyết của Geert Hofstede trong nghiên cứu văn hóa. Hofstede là một social psychologist người Hà Lan. Ông đề xuất những dimensions để nghiên cứu, đánh giá văn hóa của một cộng đồng. Trong đó có dimension là masculinity-femininity.

The Masculinity side of this dimension represents a preference in society for achievement, heroism, assertiveness, and material rewards for success. Society at large is more competitive. Its opposite, Femininity, stands for a preference for cooperation, modesty, caring for the weak and quality of life. Society at large is more consensus-oriented.

Liệu người Pháp có một trực giác nào đó để xác định giới tính của một quốc gia hay không?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s