Tưởng rằng đã quên

Dạo gần đây, tôi thường mơ thấy nhà ông bà ngoại.

Nhưng đó không phải là ngôi nhà mới khang trang của bây giờ, mà là ngôi nhà cũ với những những lớp vằn vện kỳ lạ trên tường do nước mưa dột ẩm qua bao tháng ngày vẽ lại, ngôi nhà với những bậc tam cấp lên xuống thất thường vì đổ đất không bằng phẳng, ngôi nhà với cái giếng xanh phủ rêu nõn mỗi lần cần lấy nước phải kéo dây thừng qua ròng rọc. Cái giếng mùa mưa nước đầy, mùa hạn nước vơi mà các dì hay rầy la tôi mỗi khi tôi thò đầu nhìn xuống giếng.

Là ngôi nhà với những chiếc xô nhôm mỏng dùng để hứng nước mưa nghe tỏng tỏng, mà mỗi khi tắm tôi thường ngồi lọt thỏm vào, và tôi nhớ có một buổi sáng mình trốn học mẫu giáo bằng cách ấy. 

Ngôi nhà có những chiếc thau đồng mà các dì vẫn hay giặt đồ bằng tay nghe sột soạt. Một gian bếp đất mà có mùa thì đổ bánh tráng, có năm thì nấu mì Quảng bán buổi sáng. Những cái xiên kim loại để nướng bò lá lốt bán nhậu buổi tối, và cả những bộ bàn ghế nhựa lồi lõm trên mặt vì cháy lửa bếp than.

Có một cái gác-măng-giê bằng gỗ, và có một gốc cây dừa rất to đã bị chặt từ lâu, trên để một chậu sống đời hoa đỏ mà tôi thường hay đến ngắt hoa, cùng một cây nha đam tôi thường hay bẻ lá, để xịt ra thứ dịch nhầy nhầy. Tôi cũng hay thảy vào đấy những hạt đậu xanh để xem chúng mọc thành cây giá nhỏ.

Ngôi nhà mà các dì thường phải chạy ra lấy quần áo phơi ngoài dây kẽm vào mỗi khi trời sắp mưa, và ngồi nói chuyện rôm rả với nhau, người nấu ăn người quét tước vào những buồi chiều mát trời.

Trong kí ức của tôi đó là một nơi khá tăm tối do thiếu ánh đèn điện, đồ đạc chất khá tạm thời, nhưng là một thế giới tuyệt vời của những thí nghiệm trẻ thơ. Tôi chưa từng thấy cảm thấy mình nghèo, hay thiếu thốn gì cả, vì các dì luôn dành cho tôi mọi thứ. 

Cảm giác về cái nghèo, nếu có, là những phút giây tôi nghe loáng thoáng các dì cãi nhau rất ghê gớm về chuyện tiền nong. Rồi dì Hà tôi dọn dẹp đồ như chuẩn bị đi đâu xa. Lúc ấy tôi thường ngồi một mình dưới phản của ông ngoại và khóc, rủa xả cái nghèo.

Cái gầm phản gỗ lim của ông ngoại là một nơi chốn khác, chỉ dành để buồn.

Tôi nhớ năm học lớp một, mình đã ngồi dưới đấy khóc một trận thật lâu, khi nghe loáng thoáng dì Lan bị đụng xe. Không ai gọi tôi ra cho khỏi muỗi cắn. Ngồi dưới đấy, tôi chỉ thấy những đôi chân tất tưởi chạy ra chạy vào, và tiếng gọi la í ới. Tôi thoáng giận dỗi, sao chẳng ai nhớ tới mình. Chỉ đến khi dì Nga hỏi, thằng Tuân đâu, tôi cố khóc to lên một chút để dì nghe thấy tôi. Lúc kéo tôi ra, miệng tôi còn lảm nhảm, dì Lan chết rồi, dì Lan chết rồi. Dì Nga cười bảo, chết đâu mà chết, dì Lan vô bệnh viện chút thôi rồi về liền. 

Chiều hôm đó tôi nhớ hình như chị Hằng bảo tôi đi với chị vô bệnh viện thăm dì Lan. Đến viện, không được vào, nên chị tôi và tôi phải đứng ngoài cố rướn người nhìn qua cái khung cửa sổ vuông nhỏ ở tít trên cao, chị tôi nhìn thấy, xong ẵm tôi lên cho tôi xem. Hình ảnh ấy với tôi tới giờ này vẫn còn không rõ ràng, nhưng chẳng hiểu sao khi chị tôi hỏi có thấy dì Lan không? tôi vẫn cứ gật gật đầu bảo thấy.

Tối hôm ấy, dì Lan được về thật, Má tôi bảo đến gặp dì. Dì nằm trên một chiếc giường nhỏ phủ vải trắng, trùm chăn cũng màu trắng luôn, xung quanh và trên bụng dì là những bông hoa giả, giữa khung cảnh sáng sủa ánh nến ấy, dì tôi nằm nhắm mắt, được trang điểm. Má nói, dì Lan đang ngủ đấy. Tôi dạ. Hình như đó là lần đầu tiên tôi trải qua một đám tang trong đời, và hình như tôi không khóc bù lu bù loa như lúc ở dưới gầm phản ông ngoại. Mãi đến sau này, xem lại những bức ảnh chụp trong lúc nhập quan và hạ huyệt, tôi mới thấy buồn khi thấy nước mắt của các dì và ông bà ngoại.

Tôi nhớ cả những ngày các dì bán đồ nhậu, quán rất đông khách vì bán rất ngon mà lại rẻ. Bốn bà dì và Má tôi đã cùng lo nấu ăn, chạy bàn. Rồi những khi có khách đánh nhau, các dì vội bảo nhau kéo cửa lại chứ không bọn họ xông vào nhà. Được một thời gian thì quán nhậu ngừng, tôi vẫn chưa hỏi có phải là vì lỗ vốn hay không, chỉ biết mỗi lần hỏi lại dì Huệ, dì thường bảo bán hàng ăn mệt lắm. Rồi nhà ngoại tôi lại mở quán mì Quảng và bún bò Huế buổi sáng, khách cũng đến ăn rất đông, nhưng hình như một mùa nào đó đi qua, quán cũng đóng cửa. Cứ thế, những hàng ăn cứ được lập ra rồi đóng cửa trên một chặng đường lâu dài và mỏi mệt của kế sinh nhai.

Tôi chẳng nhớ gì nhiều cả, vì chẳng có đau khổ gì thật bức thiết để mà giúp tôi ghi nhớ chúng, tôi được ăn no, ngủ ngon và đi chơi thỏa thích. Dưới mái nhà ấy, những đêm mưa, những ngày hè, bốn người dì của tôi đã kiên trì trải qua với một niềm tin về một ngày mai sửa lại nhà, lợp lại mái, và bắt thêm ánh đèn cho sáng nhà sáng cửa. Những hình ảnh của ký ức tưởng chừng đã vĩnh viễn đi vào quên lãng, bỗng hôm nay lại ùa về trong một giấc chiêm bao.

Giờ đây khi nhớ lại giấc mơ của mình, tôi tự hỏi giữa cái khung cảnh màu gỗ ảm đạm mơ hồ niềm tin vui ấy, mình đã ở đâu và làm gì? Mình đã là một người con như thế nào? Giúp đỡ được gì cho gia đình?

Dường như với mẹ và các dì, việc có tôi trong nhà, nói huyên thuyên về những dự định tương lai, rằng lớn lên sẽ làm bác sĩ, làm luật sư đã là một niềm động viên to lớn. Vậy mà tôi hoàn toàn không biết điều đó. Tôi chẳng biết gì cả, và tôi chẳng nhớ gì nhiều, chính vì vậy mà ngày tháng trong kí ức của tôi đứt quãng và rơi rụng đi hoài.

Nhưng cuộc sống thật kì lạ, những điều tưởng chừng đã quên lại trở về trong một giấc mơ trưa mà ít ai ngờ tới. Và tôi lại thấy mình trong đó thật, một đứa con biết lo nghĩ giùm cha mẹ, biết đóng cửa cẩn thận đề phòng ăn trộm, biết rút quần áo vào mỗi khi trời mưa, và nhất là không ăn cắp tiền.

Tôi thức dậy và cố dùng ngôn từ để định hình lại những điều mơ hồ ấy. Tôi đã được nuôi lớn như thế, bởi những người phụ nữ độc thân mạnh mẽ. Tại sao năm trước tôi lại là một kẻ ưa càu nhàu và mới làm được một tí việc cỏn con đã lên mặt vậy nhỉ? Tôi lẽ ra phải làm nhiều hơn cho những người phụ nữ ấy, nhẫn nại hơn, và tươi cười nhiều hơn với các dì như các dì ngày xưa vẫn luôn cười với tôi kể cả trong những giờ phút bi quan nhất. 

Thực ra mục tiêu sống của cuộc đời người ta có thể chỉ vậy thôi, đâu cần gì phức tạp.

Ký ức hiện về với những ăn năn hối lỗi, cũng như hình ảnh ông nội tôi mơ hồ hiện ra ở cuối giấc mơ. Hình như tôi bị một đứa hút chích nào đấy đâm mũi kim tiêm vào cổ tay, tôi hoảng sợ cùng ông đi khám bác sĩ tư, mà không dám cho nhà ngoại biết vì sợ nhà ngoại lo.

Giá như ngày ông còn sống tôi đã biết ông rộng lượng đến dường nào, nhưng cuộc sống là thế, và con người muôn thuở thường là vậy, chỉ đến khi đã mất đi những điều gần gũi mới nhận ra là chúng quý giá biết bao!

25.3.2015