Phan Khôi viết về phụ âm tiếng Việt

B, c, ch, d, đ, g, gi, gh, h, k, kh, l, m, n, ng, ngh, nh, ph, qu, r, s, t, th, tr, v, x: công 26 chữ (phụ âm). Những phụ âm này dùng đứng đầu nguyên âm, nguyên âm ghép hay nguyên phụ âm, làm cho tiếng nói càng nảy nở thêm nhiều ra và đủ điều kiện sinh ra vận.

(…) Phụ âm chưa phải là âm; chỉ khi nào nó đứng đầu nguyên âm, nguyên âm ghép hay nguyên phụ âm thì mới thành âm mà thôi. Lệ như b chưa phải là âm, mà ba, beo, buôn mới là âm vậy.

Phân tích vần Quốc ngữ, viết tháng 11-1948

Theo ngữ ngôn học, có hai thứ tiếng tự nhiên: một là ‘tiếng động’ như lấy cái đùi khỏ vào cây cột kêu cái ‘cốc’, lấy cái búa nện vào hòn đá kêu ‘độp’; một là ‘tiếng nhạc’ như tiếng suối reo, tiếng sáo diều. Tiếng động thì nó cấp xúc, cụt ngắn, phát ra là hết ngay. Tiếng nhạc thì nó du dương, có thể ngân dài ra bao nhiêu cũng được.

Tự mẫu La tinh đặt ra cũng bắt chước hai thứ tiếng tự nhiên đó. Phụ âm phong theo tiếng động, như b đọc ‘bờ’, t đọc ‘tờ’, phải đọc gấp và cụt, nếu ngân dài ra thì lại nhờ công năng của chữ ‘ơ’ theo sát nó, chứ b và t thì vốn không có cái công năng ấy. Nguyên âm phỏng theo tiếng nhạc như a, o có thể ngân dài ra và có thể lên bổng xuống trầm nữa, nhờ vậy trong Quốc ngữ mới có được 5 dấu: huyền, hỏi, ngã, sắc, nặng. Năm dấu chỉ dùng cho nguyên âm, đó là lý do tại sao đánh dấu phải đánh trên chữ nguyên âm.

Ở chữ Hán, tiếng động là thanh, tiếng nhạc là âm, ở đây tôi nói ‘tiếng động’, ‘tiếng nhạc’ là dịch theo chữ Pháp cho dễ hiểu. Coi như tự điển giải: (Thanh thành văn vị chi âm) = thanh khi nào thành văn thì mới được gọi là âm, thì đủ biết. Lấy nghiêm cách mà nói thì phụ âm chỉ là (thanh) mà thôi, cho nên nói “chưa phải là âm”. Đợi khi nó đi với nguyên âm, nghĩa là thành văn, thì nó mới thành âm được. Chữ “âm” này phải được coi trọng. Nó có nghĩa là văn tự Âm và văn tự, theo ngữ ngôn học, gọi chung là “ngữ”, tiếng Pháp là (langue), chỉ cả hai sự ứng dụng: nói và viết.

Nói cách cụ thể, khi anh muốn viết một chữ đọc ra là “bê” thì anh không thể viết b mà phải viết b với ê, muốn viết một chữ đọc ra là “tê” thì không thể viết t mà phải viết t với ê, thì anh biết cái giá trị của phụ âm kém nguyên âm nhiều lắm.

Phần Cắt nghĩa thêm, viết tại Hà Nội, ngày 15-11-1954

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s